NSA: brak rozliczenia VAT należnego nie stoi na przeszkodzie odliczeniu VAT naliczonego

 Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2025 r. I FSK 138/22:

Teza: Podstawą do odmówienia prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z kwestionowanych faktur VAT nie może być fakt, że wystawca tych faktur nie zadeklarował i nie odprowadził wykazanego w nich podatku należnego.

„Zgodnie z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c u.p.t.u. nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne potwierdzają czynności do których mają zastosowanie art. 58 i 83 k.c. - w części dotyczącej tych czynności.

3.7. Problematyka prawidłowości stosowania ww. normy była przedmiotem wyroku TSUE z 25 maja 2023 r., w sprawie C-114/22, ECLI:EU:C:2023:430.

W wyroku tym Trybunał stwierdził, że "art. 167, art. 168 lit. a, art. 178 lit. a i art. 273 dyrektywy 2006/112 w świetle zasad neutralności podatkowej i proporcjonalności należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie przepisom krajowym, na mocy których podatnik jest pozbawiony prawa do odliczenia naliczonego VAT z tego tylko powodu, że podlegająca opodatkowaniu transakcja gospodarcza jest uważana za pozorną i dotknięta nieważnością na podstawie przepisów krajowego prawa cywilnego, bez konieczności wykazania, iż zostały spełnione przesłanki pozwalające na zakwalifikowanie, w świetle prawa Unii, tej transakcji jako pozornej lub, w przypadku gdy rzeczona transakcja została faktycznie dokonana, że jest ona wynikiem oszustwa w zakresie VAT lub nadużycia prawa".

Uwzględniając ww. wyrok Trybunału, NSA w wyroku 3 września 2024 r. (sygn. akt I FSK 2310/19) orzekł, że kwestionując prawo do odliczenia podatku naliczonego w takiej sprawie, w której podnosi się nieważność transakcji albo stwierdza się jej pozorność, nie ma podstaw do odwoływania się do przepisów krajowego prawa cywilnego odnośnie nieważności lub pozorności danych umów, jak uczyniono to w art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c) u.p.t.u., lecz przepis ten w takiej sytuacji należy interpretować w ten sposób, że nie daje on prawa do odliczenia, jeżeli w danej sprawie w sposób niepodważony ustalono, że rzeczona transakcja jest wynikiem oszustwa w zakresie podatku od wartości dodanej lub nadużycia prawa w tym podatku, z wykorzystaniem całkowicie sztucznej konstrukcji oderwanej od rzeczywistości gospodarczej, tworzonej wyłącznie w celu uzyskania korzyści podatkowej, której przyznanie byłoby sprzeczne z celami dyrektywy 2006/112. (…)

W pełni zasadnie również Sąd stwierdził, że wbrew stanowisku organów podstawą do odmówienia spółce prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z kwestionowanych faktur VAT nie może być fakt, że wystawca tych faktur - D. nie zadeklarowała ich i nie odprowadziła wykazanego w nich podatku należnego. Przepis art. 86 ust. 1 u.p.t.u. nie uzależnia prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od odprowadzenia podatku należnego przez wystawcę faktury, od którego w tej sytuacji należy wyegzekwować należny podatek.”

#VAT #NSA #odliczenie #naliczony #należny #oszustwo #nadużycie #pozorność