NSA: członek zarządu zagranicznej spółki nie odpowiada za jej zobowiązania podatkowe na gruncie art. 116a Ordynacji Podatkowej

  Wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego:

·         z dnia 18 lipca 2025 r. III FSK 934/24: „Należy podzielić stanowisko skarżącego, że art. 116a § 1 o.p. w związku z art. 116 o.p. nie obejmuje swoim zakresem członków organów zarządzających podmiotów utworzonych i funkcjonujących w oparciu o inny niż polski system prawny. Zagraniczna spółka (utworzona i funkcjonująca na podstawie prawa obcego), niemająca w Polsce siedziby, nie jest "inną osobą prawną" w rozumieniu art. 116a o.p., nie jest także podmiotem wymienionym w art. 116 o.p. Wymienione w nich z nazwy podmioty to jednostki organizacyjne powołane na podstawie polskich regulacji ustaw: Kodeks cywilny oraz Kodeks spółek handlowych (ustawa z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych, Dz.U. z 2024 r. poz. 18 z późn. zm., dalej: k.s.h.). Powyższe wskazuje na to, że zawarty w przepisach zamknięty katalog podmiotów dotyczy wyłącznie podmiotów krajowych, których utworzenie i funkcjonowanie oparte jest na regulacjach Kodeksu spółek handlowych i Kodeksu cywilnego, wobec czego uznanie, że spółka zagraniczna, niemająca siedziby w Polsce, objęta byłaby dyspozycją wskazanych przepisów jest pozbawione podstawy prawnej. Sposób sformułowania dyspozycji art. 116a o.p. nie uprawnia do uznania, że w katalogu podmiotów, za których zaległości podatkowe odpowiadają członkowie organów zarządzających tymi podmiotami, mieszczą się spółki utworzone i funkcjonujące w ramach innego reżimu prawnego niż polski, czyli w szczególności spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (Ltd.) z siedzibą w Londynie (Wielka Brytania), jak w rozpoznawanej sprawie.

Wobec powyższego systemowa wykładnia art. 116a § 1 o.p., dokonana przez językowe jego odczytanie i uzupełnienie o definicję pojęcia osoby prawnej zawartą w Kodeksie cywilnym, pozwala uznać, że dotyczy on wyłącznie podmiotów krajowych, innych osób prawnych niż wymienione w art. 116 o.p., skoro przepis odnosi się do kwalifikacji podmiotu jako osoby prawnej, która regulowana jest polskimi przepisami Kodeksu cywilnego i odsyła do przepisów szczególnych w zakresie powstania osoby prawnej i uzyskania osobowości prawnej.”

·         z dnia 26 marca 2025 r. III FSK 1385/24: „Przepisy art. 116a § 1 w zw. z art. 116 o.p. nie mają zastosowania do osób pełniących funkcje członków zarządu w spółkach utworzonych i funkcjonujących w oparciu o inny niż polski system prawny, które nie mają na terytorium Polski oddziału.”

·         z dnia 19 stycznia 2024 r. III FSK 3731/21: „Przepis art. 116a § 1 w związku z art. 116 o.p. nie obejmuje swoim zakresem członków organów zarządzających podmiotów utworzonych i funkcjonujących w oparciu o inny niż polski system prawny.”

 

Odmienny pogląd, stosownie do którego art. 116a może znaleźć zastosowanie do zagranicznych osób prawnych był jednak prezentowany we wcześniejszych wyrokach NSA, np.:

 

·          z dnia 4 lipca 2023 r. III FSK 2972/21: „Nie negując zatem poglądu, że pojęcie "osoby prawnej", o której mowa w art. 116 o.p. odnosi się jedynie do osoby prawnej powstałej na podstawie prawa polskiego, to inaczej należy postrzegać przepis art. 116a § 1 o.p., który ma zastosowanie do innych niż wymienione w art. 116 § 1 o.p. osób prawnych, w tym także do zagranicznych osób prawnych.”

·         z dnia 22 czerwca 2023 r. III FSK 2206/21: „Nie można zatem zasadnie twierdzić, że pojęcie "osoby prawnej" o której mowa w powyższym przepisie odnosi się jedynie do osoby prawnej powstałej na podstawie prawa polskiego. Przepis art. 116a § 1 O.p. ma zastosowanie w przypadku, gdy podatnikiem jest podmiot spełniający warunki uznania go za osobę prawną. Może to być zarówno osoba prawna polska jak i zagraniczna.”

·         z dnia 9 lipca 2020 r. II FSK 1029/20: „Art. 116a w związku z art. 116 O.p. może mieć zastosowanie wobec prezesa zarządu spółki prawa obcego, między innymi wtedy, gdy ustrój tej spółki ma istotne cechy polskiej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.”

·         z dnia 25 kwietnia 2017 r. I FSK 1665/15.

Doszło więc do zmiany linii orzeczniczej NSA w tej kwestii.

#NSA #Naczelny #odpowiedzialność #członkowie #zarządu #116 #116a #Ordynacja #zagraniczna